Ətraflı axtarış
Baxanların
6538
İnternetə qoyma tarixi: 2011/03/06
Sualın xülasəsi
Müxtəlif insanların iman gətirməməsi ilə əlaqədar Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in məsuliyyət daşımaması və cihad, əmr be məruf (yaxşılıqlara dəvət) və nəhy əz münkər (pisliklərdən çəkindirmək) arasında ziddiyyət yoxdurmu?!
Sual
Qurani kərimdə sirat körpüsü barəsində məlumat verilibmi?
Qısa cavab

Quranın bəzi ayələri camaatın iman gətirməməsi qarşısında Peyğəmbəri-Əkrəmi cavabdeh hesab etmir. Bunun mənası odur ki, camaatın iman gətirməməsi o həzrətin öhdəsinə deyildir. Çünki iman qəlblə əlaqədar bir məsələdir və qəlbi işlərdə icbara yol yoxdur. Əksinə, onun gerçəkləşməsi müəyyən müqəddimələri tələb edir. İnsan məhz bu müqəddimələrdən sonra iman və ya küfr yolunu öz ixtiyarı ilə seçə bilər.

Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-in vəzifəsi də məhz həmin müqəddimələrə şərait yaratmaq idi. O həzrətin vəzifəsi bu idi ki, camaatı İslam təlimlərinə doğru çağırsın, onların iman gətirməsi üçün lazım olan şəraiti yaratsın, nəticədə iman gətirməyənlər barəsində Allah və Onun Peyğəmbəri tərəfindən heç bir laqeydliyə yol verilməmiş olsun.

İslamda əmr be məruf, nəhy əz münkər və ibtidai cihad da camaatı zorla imana məcbur etmək məqsədi ilə deyil, İslam hökmlərinin icrası, təlimlərinin təbliği və camaatın hidayət olunması məqsədi ilə qanun halına salınmışdır.

İslamda cihad müdafiə mahiyyəti daşıyır və təcavüzün hər bir növü məhkum olunur. Lakin müdafiə bəzən ayrı-ayrı şəxslərin, bəzən hər hansı bir millətin, bəzən isə ümumi şəkildə insani hüquqları müdafiə etmək məqsədi ilə ola bilər. Biz inanırıq ki, iman, tövhid və camaatın düzgün yolda hərəkəti üçüncü qisimdəndir. Buna görə də tövhidin yayılmasına mane olanlarla müharibə aparmaq lazımıdır. Bu da həqiqətdə təcavüzkarlıq deyil, müdafiə xarakteri daşıyır.

İmanda icbara, məcburiyyətə yol olmadığından, belə bir müharibə tövhid əqidəsinin zorla qəbul etdirilməsi üçün deyil, ona görə aparılır ki, təbliğ və dəvət yolu üzərində olan maneələr aradan qaldırılsın. Əmr be məruf və nəhy əz münkər də məhz həmin məqsədlə dəyərləndirilir.

Ətreaflı cavab

Belə suala cavab verilməsi iman, əmr be məruf və nəhy əz münkər, eləcə də ibtidai cihad barəsində düzgün təsəvvür və anlayış əldə etməklə müyəssər ola bilər. İman iki əsas ünsürdən təşkil olunmuşdur: bir tərəfdən insanın əql qüvvəsi və təfəkkürü onu qəbul etməli, digər tərəfdən isə qəlb ona meyl etməlidir. Bu ikisinin heç birində zorakılığa və icbara yol yoxdur. Hər hansı bir şeyə zorla və ikrah üzündən ürək bağlamaq, məhəbbət bəsləmək olmaz. Eləcə də hər hansı bir fikri və əqidəni məcburi olaraq qəbul etmək olmaz.[1] Buna görə də Qurani-kərimdə buyurulur: “Dində heç bir məcburiyyət yoxdur...” [2]

Eləcə də Allah-taala Öz Peyğəmbərinə xitab edərək buyurur:

وَقُلِ الْحَقُّ مِن رَّبِّکُمْ فَمَن شَاء فَلْیُؤْمِن وَمَن شَاء فَلْیَکْفُرْ

“De, haqq Rəbbiniz tərəfindəndir; hər kəs istəsə, iman gətirsin; hər kəs də istəsə, kafir olsun.”[3]

Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) insanları iman gətirməkdə azad qoymalıdır.[4] Camaatın iman gətirmədiyi üçün o həzrət həddindən artıq qüssələnməməli, özünü narahat etməməli idi. Quran bu barədə buyurur:  “Ey Peyğəmbər! Sən onların iman gətirmədiklərinə görə az qalırsan ki, qəm-qüssənin şiddətindən canını əldən verəsən!”[5]

Bu kimi ayələrin hamısında aşkar şəkildə buyurulur ki, etiqad, din və iman qəlbə aid olan işlərdir və bu kimi məsələlərdə icbarın heç bir təsiri yoxdur. Allah-taalanın Öz Peyğəmbərinə xitab edərək “Xatırlat, çünki sən yalnız xatırladansan və onların iman gətirməmələri qarşısında heç bir məsuliyyət daşımırsan”[6] - deyə buyurması da dəqiq şəkildə həmin məqsədi izləyir. O həzrətin vəzifəsi yalnız camaatı Allaha doğru çağırmaq idi. Dəvəti də hikmət, məntiq, dəlil-sübut və gözəl moizələrlə baş verməlidir.[7] Başqa sözlə desək, imanın gerçəkləşməsi üçün müəyyən müqəddimələr lazımdır və insan məhz o müqəddimələri qət etdikdən sonra iman və ya küfr yolunu seçə bilər. İslam Peyğəmbərinin vəzifəsi də həmin müqəddimələri hazırlamaq olmuşdur. Onun vəzifəsi bu idi ki, insanları İslam təlimlərinə doğru dəvət etsin, onların iman gətirməsi üçün lazım olan şəraiti hazırlasın. Belə ki, iman gətirməyənlər müqabilində Allah və Onun Rəsulu tərəfindən heç bir laqeydlik baş verməmiş olsun.

Əmr be məruf, nəhy əz münkər və ibtidai cihad da imanı icbar üzündən camaata qəbul etdirmək məqsədi güdmür; İslam təlimlərinin icrası, camaatın hidayəti və dinin təbliğ olunma vəzifəsini izləyir. Bütün insanlar təcavüzkarlığı pisləyir, amma hər müharibə təcavüzkarlıq deyildir; hər hansı bir insanın, yaxud bir millətin hüquqlarını müdafiə etmək məqsədi ilə müharibə etmək nəinki pis deyildir, əksinə müqəddəs hesab olunmur.

Quranda bu növ cihada işarə olunmuşdur.[8] Amma diqqət yetirmək lazımıdır ki, hüquqlar bəzən hər hansı bir şəxs və ya müəyyən bir millətlə məhdudlaşır, bəzən isə bir şəxs və ya millətin hüdudlarından aşaraq bütün insanlara aid olur. Misal üçün, azadlıq məsələsi hər hansı bir şəxsə və ya millətə məxsus deyildir, əksinə bütün insanların bu nemətdən bəhrələnmək haqqı vardır. Belə bir haqqı müdafiə etmək üçün hətta qarşı tərəfdən kömək diləməyə belə ehtiyac yoxdur.

Başqa sözlə desək, əsarətdə olan, həbsdə saxlanan bir şəxsin özünün də bunu təsəvvürünə gətirməməsi, kömək istəmək fikrinə düşməməsi mümkündür; amma əgər onu xilas etmək qüdrətinə malik olan başqa bir şəxs bu məsələdən agah olsa və onun azadlığı üçün müəyyən tədbir görsə, bütün insanlar belə bir əməli “qanuni müdafiə” ünvanı ilə təhsin və sitayiş edirlər. Çünki, bu iş şəxsi və milli deyil, insani yönə aiddir. Buna görə də daha artıq müqəddəsliklə yad edilir.[9]

İnsan hüquqlarının müdafiə nümunələrindən biri olan əmr be məruf və nəhy əz münkər məsələsində hansısa millətə, tayfaya məxsus olmayan mənəvi dəyərlər müdafiə olunur. Həqiqətdə bu göstəriş ona görə verilmişdir ki, insanlar Allaha doğru dəvət olunsunlar. Onun bəzi mərtəbələri əməldə icbar və zor işlətməklə nəticələnsə də, bu işlər camaatın zorla iman gətirməsi üçün deyil, əksinə buna görədir ki, cəmiyyətin hidayətinə lazım olan şəraitlər hazırlansın, cəmiyyət səhnəsi paklaşdırılsın, mənəvi tərəqqi yolu üzərində olan maneələr aradan qaldırılsın, nəticədə bu yolu ötüb keçmək istəyənlər tam azad şəkildə öz məqsədlərinə nail ola bilsinlər.

İman və tövhid də insani hüquqların ayrılmaz bir hissəsi hesab olunur. Çünki, din və tövhid düzgün yoldur,[10] bütün insanların səadəti ona bağlıdır və heç bir vəchlə şəxsi bir məsələ kimi qələmə verilə bilməz. Buna görə də başqası ilə vuruşmaq tövhidi qəbul etdirmək məqsədi ilə baş vermir – çünki, tövhid zorakılığı qəbul etmir – əksinə, ona görə müharibə aparılır ki, təbliğ və haqqa dəvət yolu üzərində olan maneələr aradan qaldırılsın.

Biz əqidə azadlığının deyil, fikirləşmə və düşüncə azadlığının tərəfdarıyıq. Çünki fikirləşmək dəlil-sübut və məntiq mənasınadır, əqidə isə insanın qəlbində nüfuz edən etiqad mənasınadır. Mümkündür, hər hansı bir əqidənin heç bir fikri (və məntiqi) əsasları olmasın. Yəni sırf təqlid və ya adət üzündən olan belə əqidələr insanları əsarətə doğru sürükləyir. Məhz bu halda məntiqi əsaslara malik olmayan belə əqidə ilə mübarizə bəşəriyyətin buxovlardan, kor-koranə təqliddən irəli gələn əsarətdən azad edilməsi məqsədi daşıyır və həqiqətdə bəşəriyyətin əleyhinə deyil, onun azadlığının müdafiəsi məqsədi ilə aparılan müharibə sayılır.[11]

İman və tövhidin bəşərin danılmaz və fitri haqqı olmasının, insani hüquqların ayrılmaz bir qismi sayılmasının səbəbi budur ki, iman və tövhid fərdin və cəmiyyətin mənəvi həyat amilidir. Həzrət Əli (əleyhis-salam) buyurur: اَلتَّوْحِیدُ حَیَاةُ النَّفْسِ “Tövhid ruhun həyatıdır”[12] Qurani-kərim də kafiri tövhiddən məhrum olduğuna görə ölü hesab edir və onu dirilənin qarşılığı qərar verib buyurur: لِیُنْذِرَ مَنْ کَانَ حَیًّا وَ یَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَى الْکَافِرِینَ “ta ki, o (Peyğəmbər) diri olan şəxsləri ilahi əzabdan qorxutsun və haqq əzab vədəsi kafirlərə gerçəkləşsin.”[13]

Deməli, qeyd olunan ayə və rəvayətin məcmusu göstərir ki:

Əvvəla, tövhid fərdin və insani cəmiyyətin mənəvi həyat amilidir. İkincisi, bu həyat amili bütün bəşəriyyətin danılmaz haqqıdır və bütün insanların ondan istifadə etməyə haqqı vardır. Bundan əlavə, həyat, Xaliqinin bütün bəşər övladlarına verdiyi bir haqq olduğundan, nəinki başqalarını ondan məhrum etmək olmaz, hətta insanın özünün də özünü bu nemətdən məhrum etməyə haqqı yoxdur.

Buna əsasən, insanların fitri haqlarını müdafiə etmək lazım, küfr və şirk amilləri ilə mübarizə aparmaq zəruridir. Yəni hər hansı bir fərd, yaxud müəyyən qrup bir insanın və ya cəmiyyətin zahiri həyatına xəsarət vurmaq, onları fiziki cəhətdən aradan aparmaq istədiyi zaman onları müdafiə etmək lazım və vacib olduğu kimi, hər hansı şəxs və ya qrup bir insanın və cəmiyyətin mənəvi həyatını məhv etmək, onlara zərbə vurmaq və onları kafir etmək, yaxud onların İslam və iman gətirməsinin qarşısını almaq istədikləri zaman da onları müdafiə etmək zəruri və vacib olacaqdır.

Buna görə də İslam dininin ən mühüm proqramlarından biri olan cihad mütləq onun əsil parametrləri olan rəhmət, insani hüquqların dirçəldilməsi, səadət və mənəvi həyatın yolu üzərində olan maneələrin aradan qaldırılması ilə birlikdə nəzərə alınmalıdır:

“Əgər Allah insanların bəzisini, digərlərinin vasitəsi ilə aradan aparıb dəf etməsəydi, yer üzündə fəsad yaranardı, lakin Allah bütün aləmlərə fəzl və mərhəmət sahibidir.”[14]

“Əgər Allah insanların bəzisini, digərlərinin vasitəsi ilə dəf etməsəydi, yəhudilərin sövmiələri, məsihilərin monastırları, namaz qılınan və Allahın zikr olunduğu məscidlər çox-çox dağılıb xarab olunardı.”[15]

Yer üzünün fitnə-fəsad və puçluqdan qorunması, dini mərkəzlərin dağıdılmasının qarşısının alınması elə bir rəhmətdir ki, təcavüzkarları dəf etmədən, maneçilik törədənləri aradan qaldırmadan mümkün deyildir. Buna görə də belə maneələrin dəf edilməsi, yol üzərində olan tikanlı maneələrin təmizlənib aradan qaldırılması, insanın mənəvi dirçəlişinə, tərəqqisinə maneçilik törədənlərin yol üstündən götürülməsi və s. xeyirxah işlərin və ilahi rəhmətin bariz nümunələrindən hesab olunur.[16]

Bir sözlə, əziz İslam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alih) camaatın iman gətirməməsi qarşısında məsuliyyət daşımır; onun vəzifəsi yalnız insanların ixtiyar üzündən iman gətirməsi üçün lazım olan mühit və şəraiti hazırlamaqdır. İslamda əmr be məruf və nəhy əz münkər, eləcə də ibtidai cihad məhz həmin məqsədlə qanun halına salınmışdır.[17]



[1] Bax: Görünmüş: “Dində məcburiyyət”

[2] “Bəqərə” surəsi, ayə: 256

[3] “Kəhf” surəsi, ayə: 29

[4] “Yunus” surəsi, ayə: 99: “Əgər sənin Pərvərdigarın istəsəydi, yer üzündə olan bütün insanlar hamılıqla (icbar üzündən) iman gətirərdilər. Yoxsa sən camaatı imana məcbur etmək istəyirsən?!”

[5] “Şüəra” surəsi, ayə: 3; “Kəhf” surəsi, ayə: 6

[6] “Ğaşiə” surəsi, ayə: 22: “Sonra xatırlat; çünki, sən yalnız xatırladarsan. Sənin onlara heç bir hakimiyyətin yoxdur ki, onları imana məcbur edəsən.” Bax: “Əl-mizan” təfsiri, 6-cı cild, səh. 162-165

[7] “Nəhl” surəsi, ayə: 125

[8] “Bəqərə” surəsi, ayə: 190, “Həcc” surəsi, ayə: 38-41, “Tövbə” surəsi, ayə: 36

[9] Quranda buyurulur: “Nə üçün Allah yolunda, eləcə də zalımların əlində əsir olaraq zəiflədilmiş kişilər, qadınlar və uşaqların (azadlığı) yolunda cihad etmirsiniz?! Belə isə, məzlumların zalımların əsarət caynaqlarından xilas olması üçün gərək vuruşasınız.”

Belə bir müharibə insan haqlarının müdafiəsi hesab olunur. İslamda yalnız müdafiə müharibələrinə icazə verilmişdir. Amma müdafiə yönlü müharibənin məfhumunun xüsusi meyarları (istilahda olan ibtidai cihadın da müdafiə mahiyyəti) vardır.

[10] Hər bir halda ilkin prinsipə əsasən, müharibənin müdafiə ünvanı ilə olmasında hamı yekdil fikirdədir; ixtilaf yalnız hansı müharibələrin ibtidai olmasındadır. Yəni bunun nümunəsinin tətbiq edilməsində ixtilaf vardır.

[11] Bax: “Cihad və onun Quranda qanuni olma halları”, Şəhid Mütəhhəri, səh. 5-70

[12] “Ğurərul-hikəm”in şərhi, 1-ci cild, səh. 145

[13] “Yasin” surəsi, ayə: 70 (Məqsəd budur ki, Peyğəmbəri-Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) diri insanları ilahi əzabdan qorxutsun və kafirlərə höccəti tamam etsin ki, onlara ilahi əzab fərmanı qətiləşsin.) "Təfsiri-nümunə", 1-ci cild, səh. 438

[14] “Bəqərə” surəsi, ayə: 251

[15] “Həcc” surəsi, ayə: 40

[16] Bax: Cavadı Amuli, Əbdüllah, “Həmasə və irfan”, səh. 23-27

[17] Əlavə məlumat üçün bax: “Əl-mizan” təfsiri, 2-ci cild, səh. 61-71, 2-ci cild, səh. 342-343, 6-cı cild, səh. 162-165

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Aya qadın edə bilər ailəsinin icazəsi olmadan internetdə başqalarıyla rabitə yaratsın?
    6619 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/07
    Müctəhidlərin bu sual qarşısında olan cavabları ibarətdir: 1.             Xamineyi: Əgər kişinin malından istifadə etmirsə, icazə lazım deyil, amma diqqət etmək lazımdır naməhrəmlə rabitə həmişə fəsadla birlikdədir və ya günaha düşmək qorxusu vardır və caiz deyildir (icazə verilmir).
  • Başqasının uşağını validenylərinin icazəsi ilə ədəbləndirməkdən ötrü döymək olarmı?
    4298 Cürbəcür 2015/05/30
    Sualın mövzusunda həddi buluğa çatdıqdan sonra icazə yoxdur və artıq bu yaşda ata-ananın icazəsinin təsiri yoxdur. Amma bəzi fəqihlər[1] zərurət olan halda buna icazə verirlər və o həddə qədər ki, uşağın bədəni qızarmış və qaralmış olmasın. Əlavələr: Mərce təqlid alimlərinin bu suala cavabları:
  • Məsum kəlməsinin xarici mənası nədir?
    10589 Qədim kəlam 2012/06/13
    İsmət daxili bir qüvvə və nəfsani bir xüsusiyyətdir ki, ona sahib olanı günah etməyi düşünməkdən (o ki, qala günah etməyə) saxlayır. Elmi termində, səhv, unutqanlıq və günahdan qorunmaq mənasındadır. Ümumi bir bölümdə ismət iki növdür: 1. Ümumi məsumluq və günahdan qorunma.
  • Başqasının malından vəqf etməyin hökmü nədir?
    6178 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/10/11
    Vəqf etmək o vaxt düzgün olar kivəqf edən özü sahib olduğu maldan vəqf etsin.[1] Nəticədə zorla aldadmaqla və nahaq başqalarından mal ilə verilmiş vəqf batildir vəqf edən o mala zamindir və boynunda həqqunnas var başqa sözlə desək bu vəqf etməklə boynundan həqqunnas götürülmür.
  • Вилајәти фәгиһин васитә илә сечилмәси гајдасында дөвр ирады гаршыја чыхыр. Буну неҹә һәлл етмәк олар?
    7627 Nizamlar (Qurluşlar) 2010/02/06
    Һазырда Иран Ислам Республикасында вилајәти фәгиһи сечән мүтәхәссисләр (хубраган) мәҹлисини мүһафизләр шурасы тәсдиг едир. Инди бела бир шүбһә јараныр ки “әҝәр мүһафизләр шурасыны рәһбәр тәсдиг едирсә, мүһафизләр шурасынын үзвүләри вилајәти-фәгиһи сечән мүтәхәссисләри тәсдиг едирсә, вә онлар да рәһбәрлији сечирсә, бу мәсәлә гејри-мүмүкүн олан ...
  • Tarixdə imamların bir baxışla insanları batini (mənən) hidayət etmələrinin nümunəsi vardırmı?
    5734 Qədim kəlam 2012/04/10
    İmamət məqamının “haqq məzhəbinin ali hədəflərini həyata keçirmək və məqsədə çatdırmaq mənasından ibarət olan hidayət” olmasına diqqət yetirməklə bu məqam təkcə zahirdə yol göstərməyə deyil, təkvini hidayətə də şamildir. Bu, hazırlığı olan qəlblərə imamın ruhi nüfuzu, batini təsiri, vücud şüasının saçması və onları mənən hidayət etməsi mənasınadır. ...
  • Niyə İslami ölkələrdə fəsad rəvac tapır və yayılır?
    6841 Nəzəri əxlaq 2010/06/15
    Qurani kərim baxışından İslami məmləkətlərdə fəsadın yayılması və səbəbləri bir cümlədə xülasə olur: Allaha imanın olmaması və zalıma küfr etməməklə açıqlanər. Yəni Allahla olmayan və Allah rənginə boyanmayan hər şey fəsada çəkilir. Qarşəsənda isə Allaha inanc və zalımlasra boyun əyməmək, əlbəttə hər ikisi olan surətdə və bir- birinin ...
  • Bəqərə surəsinin 228- ci ayəsində, kişinin qadından üstün olmasını deməsi, Allahın ədalətli olması ilə ziddiyyəti yoxdurmu?
    19298 Təfsir 2011/04/13
    Bu ayə təlaq verilmiş (boşanmış) qadınlar barəsində olan ayədir və rəci təlaqın hökmlərindən biri yəni iddə zamanında onların ərlərinin qayıtmasıdır. Ümumi bir qanuna yəni qadınların hüquq və vəzifələrinin bərabər olmasına işarədir. Quran ayələrinin cəmindən və bu ayədən məlum olur ki, Allah üstünlüyü təqvada bilir. Hökmlərdə qadınla kişinin bərabər olmasını ...
  • haqqında qeybət olunandan hallallıq almadan edilən qebyətdən tövbə etmək olarmı?
    6416 Əməli əxlaq 2015/05/28
    Qeybətin haqunnas olduğunu nəzərə alaraq, ilk mərhələdə halallıq və razılıq lazımdır. Ondan sonra Allah dərgahında tövbə etmək zalımdır. Amma, hər hansı dəlilə görə qeybət olunmuş şəxsdən hallalıq almaq mümükün olmasa, əgər məsələ açıqlansa daha acınacaqlı hadisələrə səbəb olarsa ...bu halda, Məsum İmamların (əleyhimussalam) rəvayətlərinə əsasən, istiğfar etməli ...
  • Məsxərə etməyin dəqiq mənası nədir? Karikatura çəkmək də məsxərənin nümunəsi hesab olunmur?
    12902 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/03/14
    Lüğət alimləri və Quran müfəssirlərinin əksəriyyəti məsxərə və istehzanın eyni məna daşıdığını demişlər. Məsxərə və istehza etməyin mənası odur ki, bir şəxsi təhqir etsinlər, onun məqam və şənini alçalsınlar, yaxud dini və insani təlimlərdən, prinsiplərdən və əsaslardan hər hansı birini dəyərsiz qələmə versinlər və ona rişxənd etsinlər. ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    164567 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    163157 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    119632 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    113421 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    110067 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    93844 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    54775 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    53662 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    45971 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    45638 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...