Ətraflı axtarış
Baxanların
6774
İnternetə qoyma tarixi: 2010/06/15
Sualın xülasəsi
Niyə İslami ölkələrdə fəsad rəvac tapır və yayılır?
Sual
Niyə İslami ölkələrdə fəsad rəvac tapır və yayılır?
Qısa cavab

Qurani kərim baxışından İslami məmləkətlərdə fəsadın yayılması və səbəbləri bir cümlədə xülasə olur: Allaha imanın olmaması və zalıma küfr etməməklə açıqlanər. Yəni Allahla olmayan və Allah rənginə boyanmayan hər şey fəsada çəkilir. Qarşəsənda isə Allaha inanc və zalımlasra boyun əyməmək, əlbəttə hər ikisi olan surətdə və bir- birinin yanında şəxslərin və cəmiyyətlərin tərəqqi və yüksəlişinə səbəb olur.[i] Başqa sözlə desək bəşərin və İslami cəmiyyətlərin islashı Allah tərəfindən din formasında insanların ixtiyarında qoyulub. İndi iş insanların öz əllərindədir. Əgər insan öz ixtiyarı ilə dinin bütün hökmlərinə, əxlaqi göstərişlərinə və maarifinə bütün sahələrdə və həyatın bütün bölmələrində əməl etsə, özünün fitri və təbiyi ehtiyaclarəna cavab vermiş olur və onun yaradılışından olan məqsədə, onun vücudunda qoyulmuş istedadlarla çatır. Lakin əgər düenya və onda olanlara meyl və şəhvət səbəbinə ümumiyyətlə dini ayaq altında qoyub və yaxut onun dünyasına ziyan olmayan dinin bəzi hökmlərinə əməl edərsə, həqiqətdə öz istədiyinə əməl edib və öz nəfsinə uymuşdur.

Bunun özü onun vəcəmiyyətin tədrici süqutuna səbəb olacaq. Mədəniyyətlərin zəyifləməsi metodikasında əsas rolu hakimlər və onlardan sonra dərbar alimləri yəni hakimlərə bağlı olan alimlər oynayırlar. Sonrakı mərhələdə agah amma sakit alimlər, daha sonra ümumi kütlə dayanır. Bunun əksi yəni inkişaf və yüksəliş prossesindədə belədir ilk öncə hakimlər, alimlər və bu minvalla sonrakı mərhələdəkilər öz rollarını ifa edirlər.



[i] - Nəhl surəsi, ayə 36, Bəqərə surəsi, ayə 256, Taha surəsi, ayə 123 və 124

Ətreaflı cavab

Mədəniyyətlərin yüksəlməsi və enməsində əsas rolu hakimlər daşıyır. Hakimlər əgər dindar olarlarsa və dinə əməl edərlərsə, onu icra etmək istəyərlərsə və alimlər nüfuz sahibləri olduqları təqdirdə, təşviq olunarlarsa, nəticədə kütlə də onların ardıcıllarından olub, fəsadlardan uzaq qalarlar. Lakin əgər hakimlər dindar olmasalar dünyaya həris olsalar və məqamını qorumaq üçün mümkün olan hər yoldan öz şəhvəti və xoş olması üçün istifadə edərsə, alim və nüfuz sahiblərindən öz məqsədləri üçün istifadə edərsə, kütlənin problemlərinə biganə qalarsa, nəticədə zülm baş alıb gedərsə, bu gedişat bütün kütləyətəsir edəcək və nəticədə bu fəsadlar bütün cəmiyyətdə baş alıb gedəcək.

Əgər bilik və qüdrət sahibləri hakimiyyətin islahı üçün bir şey düşünməzlərsə və kütlə əmr be məruf və nəhy əz münkər etməzlərsə, mühitlə uzlaşıb gedərlərsə, mütləq tənəzzülə uğrayacaqlar. Buradadırki, saleh və sağlam insanlar üçün özlərini və dinlərini qorumaq orada problemə çevirilir. Buna əsasən cəmiyyətdə fəsadın yayılamısının mənşəyi hakimlərin dünyaya sevigsi və özünə məhəbbətidir. Və hakimlərin fəsadının kütlətərəfindən göz yumulmasıdır. Kütlənin sükutu və öz işlərinəhəddən ziyadə məşğul olmasıdır.

Nümunə üçün: Yezid kimlər islam millətlərinə hakim olsalar öz fəxretmələrindən başqa birşeyə fikir verməyəcəklər. Buna görə din təbliğatçıları hakimiyyətin tərəfdarı və digərlətidə ya qorxudan və ya tamahdan səslərini çıxarmayacaqlar. Kütlədə ancaq tamaşa edəcək. Nəticədə Peyğəbmərin əziz nəvəsi şəhid olacaq amma kütlə susacaq. Sonradan hakimiyyətdən maliyyələşmiş axundlar ictihadlarına əməletdiklərini və səhv etdiklərini vurğulayıb, tövbə etməklə özlərini təmizə çıxartmaq istəyəcəklər.

Deməli cəmiyyətlərin tənəzzülünün səbəbi zalım hakimə meyl və Allahın dininə əməl etməməkdir.

Bunlar aşağıdakı sahələrdə öz əksini tapır:

1)     Peyğəmbərləri təkzib etmək və ayələri ayaq altına qoymaq və onları kamilşəkildə icra etməmək;[1]

2)     Hakimlər tərəfdən fironluq və ədalətsizlik;[2]

3)     İxtilaf, təxrib və pərakəndəlik;[3]

4)     Əmr be məruf vənəhyəz münkəri tərk etmək və bu işlərdə süstlük etmək və ya münkərlərə təşviq etmək və onları yaymaq;[4]

5)     Allahın dininin qoruması üçün xidmətin, can və mal ilə isarın və infaqın olmaması və şəhvətçiliyə və mal yığmağa hərislik;[5]

Amma bunun dərman yolu: Qeyd etdiyimiz kimi bunların dərmanı və həlli bir şeydir. O da Allaha iman və həyatın bütün sahələrində zalımları tərk etməkdir. Cəmiyyətin bütünü hakim və xüsusi alimlərdən tutmuş kütlə və adi insanlaradək. Əgər İnsan dünyanın qısalığına və keçici olduğuna həmiçinin fani olduğuna düşünsə və nəfsdən itaət etməyin, dünyapərəstliyin və mal yığmağın dünya və axirətdə olan nəticələrinə diqqət yetirsə, həmçinin bilsə ki, həmişə bir qoruyucu və müşahidəçisi var. Onun əməllərini, fikirlərini və hallarını səbt edir. Başqa bir dünyada bunlardan cavab verəcək. Həmişəlik və tamamlanmayan dünyada. Oradan qaçış yoxdur. Bir sözlə əgər ağılın və sağlam təbiətinin ardıcılı olarsa, kamil şəkildə Allaha və onun göstərişlərinə əməl edəcək. Bu fəsaddan qurtuluşun və dünyada təbahlıqdan çəkinməyin və dünya və axirərdə əbədi rahatlığın və səadətin yoludur.

Bəli! Fəsadın dəyər kimi sandığı bir cəmiyyətdə dindarlıq məhv olur. Bu cəmiyyətdə iman və saleh əməl etmək çətinləşir. Sual budur ki, nə etməliyik? Cavab isə budur ki, əgər cəmiyyətə, hakimiyyətə, və başqa insanlara təsir göstərmə mekanismləri varsa, gərək çalışıb hidayət etsin və mühüti dəyişdirsin. Əlbəttə öz gücü əndazəsində formalaşdırmalıdir. Əgər təsir mekanizmi yoxdursa, səbr edib, dözməlidir. Tənələrdən qoxmamalıdır. Öz dinini özü saxlamalıdır. Allahdan kömək istəməli və bacardığı qədər başqalarıbnı hidayət etməlidir. İnşaallah tezliklə məşəriyyətin nicatvercisinin zühuruna şahid olacağıq. Bütün dünyada sülh, ədalət və xeyir bərqərar olacaq.

İstifadə olunmuş ədəbiyyat:

1-     Qurani kərim

2-     Nümunə və Əlmizan təfsirləri aşağıda qeyd olunmuş ayələrin təfsirində

3-     Muhəmməd Hüseyn Təba təbayi, İslami araşdırmalar, Hicrət nəşri, Qum, səh 97 və 158

4-     Mürtəza Mütəhhəri, Cəmiyyət və tarix, İslam nəşri, Qum



[1] - Əraf surəsi, ayə 96

[2] - Qəsəs surəsi, ayə 2

[3] - Ənam surəsi, ayə 53, 65 və ənfal surəsi, ayə 46

[4] - Ali İmran surəsi, ayə 104, 110, və 113 və Maidə surəsi, ayə 79

[5] - Maidə sirəsi, ayə 33

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Bərzəx aləmində yaxud da qiyamətdə azan deyilirmi?
    6513 Hədis elmləri 2012/03/11
    1. Azanın bərzəx aləmində deyilməsi barəsində rəvayətlərdə qeyd edilməmişfir. 2. İmam Baqirdən (ə) rəvayət olunur ki, “Peyğəmbər əkrəm (s) merac zamanı keçmiş bütün peyğəmbərlərin onun yanında olduqları zaman, Cəbrail (ə) Allahın əmri ilə onlara azan və iqamə dedi.”[1] 3. Qiyamətdə ...
  • Aşura ziyarətində Bəni Üməyyənin hamısına niyə lənət edirik və deyirik:
    8793 Hədis elmləri 2011/06/28
    İlahi dinin aydın hökümlərindən biri budur ki, Allah Taala heç bir dəstə və nəsli başqalarının günahlarına görə dünyəvi və axirət əzabına düçar etməz. Bu şərtlə ki, o günahın baş verməsində bir növ təsir qoyan ya ona razı olmasın və o günahdan çəkinsinlər. Quran və rəvayətlər nəzərindən bir dəstə ya qəbiləyə ...
  • Qadınların heyz olduqları halda, orucun kəffarəsi ki, otuz bir gündür ardıcıl şəkildə olarsa, necə mümkün sayılır?
    7201 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/07
    O oruclarda ki, onun ardıcıl şəkildə tutulması şərtdir (kəffarə və nəzr orucları kimi) əgər üzr səbənindən (qadınlarda) nifas və heyz adətləri kimi, əgər orucu olduğu kimi ardıcıl tuta bilmirsə üzrü həll olduqdan sonra (xəstəlik, heyz və nifas kimi) fasilə vermədən oruclarını tutmağa başlamalıdır və orucu düzgün sayılır; ...
  • Aya bir şəxsin mürtəd olmasına, şəri hakimin hökmünə ehtiyac varmı?
    5833 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/09
    Sizin sualınızı Müctəhidlərin dəftərxanalarından soruşduq. Cavabları aşağıdakılardan ibarətdir: Həzrət Ayətullah Xamnei: Şəxsin mürtəd olmasında şəri hakimin hökmünə ehtiyac yoxdur. Əgər dinin əsli Peyğəmbərlərin yalan olması və İslam Peyğəmbərinin yalançı olması və yaxud şəriətə nöqsan yetirməklə nəticələnsə, kafir və mürtəd ...
  • Hansı şeylər namazı batil edir?
    16090 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/12
    12 şey namazı batil edir ki, onlara namazın mübtilatı deyirlər.1.             Namazın əsnasında onun şərtlərindən hər hansı birinin pozulması.2.             Namaz əsnasında dəstəmazı və ya qüslü batil edən şeylərin baş verməsi.3.            
  • Nəyə görə Allah- Taala təlaqdan şiddətli şəkildə edir?
    6776 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2012/02/12
    İzdivac və təlaqın arasındakı qarşıdurmanı nəzərə alaraq, Allah- Taalanın təlaqdan nifrət etməsinin fəlsəfəsinə əl tapmaq üçün əvvəlcə gərək izdivacın əhəmiyyəti bəyan ola.[1]Allah- Taala Quranda, insanın cüt yaradılmasını İlahi nişanələrdən sayıb və onun aramlıq və rahatlığına səbəb olar.[2] Məsumların (ə) ...
  • Һәзәрәт Мәһдинин (әҹ) зүһур әламәтләри нәдир?
    7621 Təzə kəlam 2010/04/15
    Имам Заманын (әҹ) зүһуруну әламәтләри һаггында бәһс бир аз гатышыгдыр. Она ҝөрә дә мәһдәвијјәт мөвзусунда олан бүтүн рәвајәтләри арашдырмаг лазым ҝәлир. Үмуми шәкилдә рәвајәтләри арашдырмагла белә нәтиҹәјә ҝәлмәк олар ки, зүһурун әләмәтләри бир ҹәһәтдән ики дәстәјә бөлүнүр:
  • Praktiki və nəzəri mistikanın fərqiniaçıqlayın.
    7148 Nəzəri irfan 2011/01/16
    Praktiki mistika (İrfan) deyəndə əsas iki məna başa düşülür.1). Nəfs. Ruh, insanın özü, sluk və əməl.2). Sluk mənşəli göstərişlər və təlimatlar.Amma nəzəri mistika deyəndə isə, yuxarəda qeyd etdiyimiz mənaların hər ikisinin qarşılıqlı mənalarını daşıyır. Çünki, nəzəri mistika (nəzəri irfan) arifin insuisiyasından (qəlbi müşahidələri) ...
  • Həzrət Əli (ə) farslar haqqında ərəblərə belə buyrurduğu: “Siz, Quranın nazil olmasına xatir onlarla döyüşdünüz, amma çox çəkməz ki, onlar da sizinlə Quranın yozulması mövzusunda döyüşərlər.” - hədisin sənədi necədir?
    15222 Hədis elmləri 2012/04/16
    Rəvayət mənbələrində İmam Əlinin (ə) ərəblərə farslar haqqında belə bir kalamı var ki buyurur: ““Siz, Quranın nazil olmasına xatir onlarla döyüşdünüz, amma çox çəkməz ki, onlar da sizinlə Quranın yozulması mövzusunda döyüşərlər.” Bu rəvayət sənəd cəhətdən etibarlıdır. ...
  • Niyə görə insan Allahı yaddan çıxarır?
    6902 Əməli əxlaq 2011/08/09
    Şeytanın vəsvəsələri, dünyaya bağlılıq və günah Pərvərdigarı yaddan çıxarmağın amillərindəndirlər, bunların əksi olaraq, namaz, Quran, Allahın ayələrində təfəkkür, dəlil və sübutlardan istifadə etmək qəlbləri Allahı yadı ilə dirildə bilər.Allahı yada salmağın aşağıdakı müsbət təsirləri vardır:1- Allaha itaəti zərur hesab etmək. 2- Təvazökarlıq. ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    164363 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    162127 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    119411 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    112932 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    108984 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    93462 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    54641 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    52731 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    45698 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    45338 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...