Ətraflı axtarış
Baxanların
13656
İnternetə qoyma tarixi: 2007/06/30
Sualın xülasəsi
Şəriyət baxımından bank xidmətlərindən və ya borc verən bank müəssisələrindən borc almağın hökmü nədir?
Sual
Banklar tərəfindən əhalinin ixtiyarında qoyulan kreditlər və ya borcların şəriyət cəhətdən hökmü nədir?
Qısa cavab

Bank xidmətlərində və borc verən müəssisələrindən alınmış borc əgər sələm kimi (faizlə) qiymətləndirilməsə və banklarda verilən şərtlərin əsasında xərclənərlsə heç bir iradı yoxdur. Aşağıda banklardan borc alarkən bir neçə zəruri məsələnin diqqətdə olmasını nəzərə çatdırırıq:

1.Bank kreditinin götürülməsi əvvəlcən orda borc (kredit) dərftərçəsinin açılması ilə şərtlənmiş olmasın. Ayətullah üzma Xamneyi bu haqda buyrur:

" Əgər bankın borc dəftərçəsindən istifadə etmək bu şəraitlə olsa ki, bir müddətdən sonra bankda borc dəftərçəsi olan fərd bankdan kredit götürə bilər yaxud, bank kredit xidmətlərinə görə belə bir şərt qoysa ki, kredit götürmək istəyən fərd əvvəlcə, bankda bir miqdar pul saxlamalı (kredit dəftərçəsi ünvanı ilə) daha sonra bank ona borc verər – bu şərtlərin hamısı haram və riba (sələm) hökmündədir. Amma, əsl pul və borc hər iki tərəf üçün düzgündür."[1]

Əlbəttə, bankda üzv olmaq yaxud, bank olan məhəllədə yaşamaq, həmçinin, bankın kredit götürməkdən ötrü qoyduğu bəzi məhdudiyyətlərin heç bir iradı yoxdur. Həmçinin, bankda fərdlərə borc verməyin bəzi şərtlərlə məhdudiyyəti  o cümlədən, kredit verməyin bankda əvvəlcədən kiminsə üzv olması və kredit dəftərçəsinin sırf üzviyyət ünvanı ilə şərtlənməsi, bankdan borcları verilməsinə şəriyət cəhətdən heç bir mane sayılmır.  Amma, bankın kredit şərti  bu ünvanla olsa ki,  kredit götürmək istəyən fərd əvvəlcə, bankda bir miqdar pul saxlamalı (kredit dəftərçəsi ünvanı ilə) daha sonra bank ona borc verər – bu şərt haram və riba (sələm) hökmündədir.[2]

2.Banklardan və ya kredit verilən müəssisələrdən borc verdikdə və ya borc aldıqda borc müqabilində sud və ya faiz nəzərdə tutulmamalıdır. Banka borc verməyin hökmü, bankdan borc almağın hökmü kimidir. Kreditin verilməsində sud və ya faiz şərt olunarsa haramdır. Bu məsələdə, pul sahibinin banka qoyduğu pulun istifadəsiz və sabit qalmasını qəbul etməli və ya müəyyən bir qərardad əsasında, pul sahibi müəyyən müddətdə öz pulundan istifadə edə bilməsin, yaxud belə şərt olunsun ki, pul bankda qalan müddətdə pul sahibi hər zaman istəsə pulundun müəyyən miqdarda istifadə edə bilsin,  hər hansı halda haramdır. Amma, əgər əvvəlcədən şərt olunmasa, pul sahibi pulu banka sud və ya mənfəət üçün qoymursa, bu niyyətlə hətta, bank ona sud və mənfəət verməsə də bankdan bir şey tələb etməyəcək. Bu halda, banka pul qoymağın heç bir iradı yoxdur.[3]

3.Bankada hansısa müamilədə şərik olmaq və ya alverdə iştirak etmək ünvanı ilə kredit götürməyin heç bir şəri iradı yoxdur və düzgündür.[4]

Ayətulla üzma Xamneyi bu haqda buyrur:

" Bankadan hansısa işdə şərik olmaq və ya alverdə iştirak etmək ünvanı ilə kredit götürmək düzgündün və bu mövzu bankadan kredit götürmək və ya borc vermək hökmündə deyildir. Belə şəri yollarla bankalara gələn mənfəət və faizlərin heç bir iradı yoxdur və sələm sayılmır. Nəticədə, bankdan ev tikmək, bir şey almaq və ondan istifadə etməyin heç bir iradı yoxdur. Əgər bankdan borc götürülsə və bank borc gütürülməsində bir miqdar artıq pul verməsini tələb etsə, belə kreditin və ya borcun sələmli və belə bir əməlin şəri təklif cəhətdən haram olmasına baxmayaraq, əsl borc və pulun özü borc götürənə halaldır və ondan istifadə etməyin heç bir iradı yoxdur.[5]

Banklardan götürülmüş hər bir borc və kredit əgər artıq qaytarılarlsa, o zaman halal sayılır ki, şəri yolla götütülsün və sələm şəraiti onda olmasın.

Sonda bir məsələni də qeyd etmək lazımdır ki, bu mövzuda əgər kimsə zərurət üzündən kredit götürməyə məcbür olsa, elə şəraitdə sələmin haram olması hökmü aradan götürülür və istifadə halal sayılır.

Ayətulla üzma Xamneyi bu haqda buyrur:

"Sələm vermək haramdır. Yəni, bankdan artıq qaytırması şərti ilə kredit götürmək haramdır. Yalınz, zərurət qarşıya çıxarsa, haram hökmü aradan götürülür. Amma, kredit götürənin harama düşməməsindən ötrü pul götürən fərd banka arıq pul qaytarmasını bilməsinə baxmayaraq, qaytarmağı niyyətində tutumasın."[6]

Çox xoşhal olduq ki, sizin suallarınızı cavablandırırıq və bu mövzuda sizlərə lazım olan məlumatları çatdırırıq.

 


[1]  Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyəsi) c.2;səh.405, s.1786

[2]  Şəri suallara cavablar (farsca), səh.423, sual.1787

[3]  Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyə) c.2;səh.906, ayətullah Behcətin əlavələrindən

[4] Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyə), c.2; bankların hökümü, səh.935, Böyük İnqilab Rəhbəri ayətullah Xamneyi

[5] Şəriət məsələlərinin izahı (İmam Xumeyninin risaləsinə haşiyəs), c.2; bankların hökümü, səh.915, ayətullah Məkarim Şirazinin əlavələrindən

[6]  Mərace təqlidlərin risaləsi, c.2; səh.935, sual 1911. 608-i sualdan götürülüb.

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Bərzəx aləmində yaxud da qiyamətdə azan deyilirmi?
    6513 Hədis elmləri 2012/03/11
    1. Azanın bərzəx aləmində deyilməsi barəsində rəvayətlərdə qeyd edilməmişfir. 2. İmam Baqirdən (ə) rəvayət olunur ki, “Peyğəmbər əkrəm (s) merac zamanı keçmiş bütün peyğəmbərlərin onun yanında olduqları zaman, Cəbrail (ə) Allahın əmri ilə onlara azan və iqamə dedi.”[1] 3. Qiyamətdə ...
  • Aşura ziyarətində Bəni Üməyyənin hamısına niyə lənət edirik və deyirik:
    8793 Hədis elmləri 2011/06/28
    İlahi dinin aydın hökümlərindən biri budur ki, Allah Taala heç bir dəstə və nəsli başqalarının günahlarına görə dünyəvi və axirət əzabına düçar etməz. Bu şərtlə ki, o günahın baş verməsində bir növ təsir qoyan ya ona razı olmasın və o günahdan çəkinsinlər. Quran və rəvayətlər nəzərindən bir dəstə ya qəbiləyə ...
  • Qadınların heyz olduqları halda, orucun kəffarəsi ki, otuz bir gündür ardıcıl şəkildə olarsa, necə mümkün sayılır?
    7201 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/07
    O oruclarda ki, onun ardıcıl şəkildə tutulması şərtdir (kəffarə və nəzr orucları kimi) əgər üzr səbənindən (qadınlarda) nifas və heyz adətləri kimi, əgər orucu olduğu kimi ardıcıl tuta bilmirsə üzrü həll olduqdan sonra (xəstəlik, heyz və nifas kimi) fasilə vermədən oruclarını tutmağa başlamalıdır və orucu düzgün sayılır; ...
  • Aya bir şəxsin mürtəd olmasına, şəri hakimin hökmünə ehtiyac varmı?
    5833 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/09
    Sizin sualınızı Müctəhidlərin dəftərxanalarından soruşduq. Cavabları aşağıdakılardan ibarətdir: Həzrət Ayətullah Xamnei: Şəxsin mürtəd olmasında şəri hakimin hökmünə ehtiyac yoxdur. Əgər dinin əsli Peyğəmbərlərin yalan olması və İslam Peyğəmbərinin yalançı olması və yaxud şəriətə nöqsan yetirməklə nəticələnsə, kafir və mürtəd ...
  • Hansı şeylər namazı batil edir?
    16090 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/12
    12 şey namazı batil edir ki, onlara namazın mübtilatı deyirlər.1.             Namazın əsnasında onun şərtlərindən hər hansı birinin pozulması.2.             Namaz əsnasında dəstəmazı və ya qüslü batil edən şeylərin baş verməsi.3.            
  • Nəyə görə Allah- Taala təlaqdan şiddətli şəkildə edir?
    6776 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2012/02/12
    İzdivac və təlaqın arasındakı qarşıdurmanı nəzərə alaraq, Allah- Taalanın təlaqdan nifrət etməsinin fəlsəfəsinə əl tapmaq üçün əvvəlcə gərək izdivacın əhəmiyyəti bəyan ola.[1]Allah- Taala Quranda, insanın cüt yaradılmasını İlahi nişanələrdən sayıb və onun aramlıq və rahatlığına səbəb olar.[2] Məsumların (ə) ...
  • Һәзәрәт Мәһдинин (әҹ) зүһур әламәтләри нәдир?
    7621 Təzə kəlam 2010/04/15
    Имам Заманын (әҹ) зүһуруну әламәтләри һаггында бәһс бир аз гатышыгдыр. Она ҝөрә дә мәһдәвијјәт мөвзусунда олан бүтүн рәвајәтләри арашдырмаг лазым ҝәлир. Үмуми шәкилдә рәвајәтләри арашдырмагла белә нәтиҹәјә ҝәлмәк олар ки, зүһурун әләмәтләри бир ҹәһәтдән ики дәстәјә бөлүнүр:
  • Praktiki və nəzəri mistikanın fərqiniaçıqlayın.
    7148 Nəzəri irfan 2011/01/16
    Praktiki mistika (İrfan) deyəndə əsas iki məna başa düşülür.1). Nəfs. Ruh, insanın özü, sluk və əməl.2). Sluk mənşəli göstərişlər və təlimatlar.Amma nəzəri mistika deyəndə isə, yuxarəda qeyd etdiyimiz mənaların hər ikisinin qarşılıqlı mənalarını daşıyır. Çünki, nəzəri mistika (nəzəri irfan) arifin insuisiyasından (qəlbi müşahidələri) ...
  • Həzrət Əli (ə) farslar haqqında ərəblərə belə buyrurduğu: “Siz, Quranın nazil olmasına xatir onlarla döyüşdünüz, amma çox çəkməz ki, onlar da sizinlə Quranın yozulması mövzusunda döyüşərlər.” - hədisin sənədi necədir?
    15222 Hədis elmləri 2012/04/16
    Rəvayət mənbələrində İmam Əlinin (ə) ərəblərə farslar haqqında belə bir kalamı var ki buyurur: ““Siz, Quranın nazil olmasına xatir onlarla döyüşdünüz, amma çox çəkməz ki, onlar da sizinlə Quranın yozulması mövzusunda döyüşərlər.” Bu rəvayət sənəd cəhətdən etibarlıdır. ...
  • Niyə görə insan Allahı yaddan çıxarır?
    6902 Əməli əxlaq 2011/08/09
    Şeytanın vəsvəsələri, dünyaya bağlılıq və günah Pərvərdigarı yaddan çıxarmağın amillərindəndirlər, bunların əksi olaraq, namaz, Quran, Allahın ayələrində təfəkkür, dəlil və sübutlardan istifadə etmək qəlbləri Allahı yadı ilə dirildə bilər.Allahı yada salmağın aşağıdakı müsbət təsirləri vardır:1- Allaha itaəti zərur hesab etmək. 2- Təvazökarlıq. ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    164363 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    162127 Əməli əxlaq 2011/06/28
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    119411 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    112932 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    108984 Nizamlar hüquq və əhkam 2015/06/29
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    93462 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    54641 Hədis elmləri 2014/05/20
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Salam "Əmmən yucibul- muztər" امّن یجیب المضطرّ duası harada gəlibdir?
    52731 Əməli əxlaq 2012/09/10
    "Əmmən yucibul- muztərrə iza dəahu və yəkşifus- su" « أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوء » cümləsi Quranda Nəml surəsinin 62- ci ayəsində gəlibdir. Buyurur: "Əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi ona dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran".
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    45698 Nizamlar hüquq və əhkam 2014/05/22
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...
  • Hansı yolla göz dəymənin (nəzərin) qarşısı alınır?
    45338 Təfsir 2011/11/03
    Göz dəymə insanın nəfsində olan qəsirdən irəli gəlir və bunun üçün də ağıl dərk edən bir dəlil yoxdur. Bəlkə çox hadisələr vardır ki, göz dəyməylə baş vermişdir. Mərhum Şeyx Abbas Qumi göz dəymənin uzaq olması üçün qələm surəsinin 51- ci ayəsini sifariş etmişdir. Bu ayənin nazil olmasını nəzərə ...