جستجوی پیشرفته
بازدید
79614
آخرین بروزرسانی: 1402/09/20
خلاصه پرسش
استاد(معلم) و شاگردان(دانش آموزان، دانشجویان) نسبت به همدیگر چه حقوقی دارند؟
پرسش
استاد(معلم) و شاگردان(دانش آموزان، دانشجویان) نسبت به همدیگر چه حقوقی دارند؟
پاسخ اجمالی

استاد و شاگرد وظایف و حقوق متعددی بر گردن یکدیگر دارند که می‌توان آنها را به دو دسته تقسیم کرد:

  1. وظایف معلم نسبت به شاگرد که شامل وظایف اخلاقی - تربیتی و وظایف علمی - آموزشی است.
  2. وظایف شاگرد نسبت به معلم و استاد همانند ارج نهادن به استاد و تجلیل از مقام علم و دانش، تواضع و فروتنی در برابر او و... .
پاسخ تفصیلی

وظایف و حقوق استاد بر شاگرد و بالعکس را می‌توان به دو قسمت تقسیم کرد:

اول: وظایف معلم نسبت به شاگرد

وظایف معلم نسبت به شاگرد در دو بخش طبقه‌بندی می‌شود:

الف) وظایف اخلاقی - تربیتی

وظایف اخلاقی – تربیتی استاد نسبت به شاگردا عبارت‌اند از:

  1. لطف و محبت نسبت به شاگرد.[1]
  2. فروتنی و نرمش نسبت به شاگردان.[2]
  3. تفقد از احوال دانشجویان و شاگردان.[3]
  4. اطلاع از نام و مشخصات شاگرد.[4]
  5. احترام به شخصیت شاگرد و اعتراف به اهمیت افکار او.[5]
  6. رعایت مساوات در توجه و محبت به شاگردان.[6]
  7. رعایت سابقۀ شاگردان[7] و توجه به مزایای آنها (در علم و شایستگی).[8]
  8. معرفی معلمان شایسته به شاگردان.[9]
  9. نشستن آمیخته با نزاکت و ادب.
  10. متانت و وقار در جلسۀ درس.[10]
  11. ایجاد حس مسئولیت و انضباط در شاگردان.
  12. رفق و مدارا با شاگرد و اهتمام به پرسش‌های او.[11]
  13. محبت و التفات و گشاده‌رویی نسبت به شاگردان تازه وارد.[12]
  14. اعتراف به عجز و ناتوانی در مسائلی که بدان‌ها احاطه ندارد.[13]
  15. تذکر لغزش‌ها و اشتباهات تدریسی، قبل از پایان یافتن درس.[14]
  16. درنگ نمودن در جلسه، پس از پایان گرفتن درس.[15]
  17. تعیین مبصر و نماینده برای شاگردان.[16]
  18. پایان دادن درس‌ها با نصایح اخلاقی و دعا.[17]

ب) وظایف علمی و آموزشی

وظایف علمی و آموزشی استاد نسبت به شاگرد عبارت‌اند از:

  1. گام به گام پیش بردن شاگردان به لحاظ علمی و عملی.[18]
  2. ایجاد شوق و دلبستگی به علم و دانش در شاگردان.[19]
  3. کوشش در تفهیم مطالب با رعایت استعداد شاگرد.[20]
  4. ذکر ضوابط و قواعد کلی علوم ضمن تدریس آنها.[21]
  5. تشویق شاگردان به اشتغالات علمی و تحریص بر تکرار دروس.[22]
  6. طرح مسائل دقیق و پرسش از شاگردان.[23]
  7. استفاده از بهترین قواعد و روش تدریس و تفهیم به شاگردان.
  8. رعایت ترتیب منطقی علوم و دانش‌ها.[24]
  9. رعایت اعتدال و اقتصار در بیان و توضیح مطالب.[25]
  10. توجه به فضای مناسب کلاس(به دور از هرگونه عوامل آزار دهنده).[26]
  11. توجه به مصالح شاگردان در تعیین وقت تدریس.[27]
  12. توجه به صدا و بیان به هنگام تدریس.[28]
  13. حفظ نظم جلسه درس.

دوم: حقوق معلم بر شاگرد

حقوق معلم بر شاگرد عبارت‌اند از:

  1. ارج نهادن به استاد و تجلیل از مقام علم و دانش.[29]
  2. تواضع و فروتنی در برابر استاد.[30]
  3. دوری کردن از صحبت آمرانه با استاد.
  4. با احترام یادکردن از استاد.
  5. سرمشق گرفتن از استاد.
  6. سپاس‌گزاری از ارشاد و هشدارهای استاد.
  7. تحمل تندی‌های احتمالی استاد.
  8. در انتظار استاد و شرفیابی به محضر او.
  9. عدم ایجاد مزاحمت برای اشتغالات استاد.
  10. آراستن و پیراستن برون و درون به هنگام ورود بر استاد.
  11. عدم تحمیل وقت تدریس بر استاد.
  12. عدم مزاحمت برای استراحت استاد.
  13. نشستن با نزاکت و ادب در محضر استاد.
  14. مراقبت از حالات و رفتار خود در محضر استاد.
  15. تنظیم صدا و گفتار و تلطیف آن در محضر استاد.
  16. جبران و تدارک کمبودهای سخن استاد با اشارات لطیف.
  17. پیشی نگرفتن شاگرد به پاسخ پرسش‌ها در محضر استاد.[31]
  18. تمرکز حواس و استماع دقیق به سخنان استاد.
  19. ارج نهادن به توضیحات استاد.
  20. عدم تکرار سؤال‌های فرساینده و تلف کننده فرصت.
  21. سؤال به موقع از استاد.
  22. طرح سؤالات خوشایند و دل‌نشین.
  23. دوری نکردن از سؤال و پرسش به خاطر شرم و حیا.
  24. شهامت شاگرد در اعتراف به عدم درک مطالب علمی.
  25. حفظ حریم استاد در همه حال.
  26. دوری کردن از بدگویی استاد.[32]
  27. دفع هرگونه اتهام ناروا از ساحت استاد.[33]
  28. پوشاندن عیب‌‌های استاد و ظاهر کردن مناقب و خوبی‌های او.[34]
  29. با دشمنان او مجالستی نداشته باشد و دشمنان او را دوست خود نداند.[35]
  30. به خاطر خدا از او علم بیاموزد.[36]
  31. رعایت سکوت در مجلس درس.[37]

[1]. شهید ثانی، زین الدین بن علی، منیة المرید، محقق، مصحح، مختاری، رضا، ص 190، قم، مکتب الإعلام الإسلامی، چاپ اول، 1409ق.

[2]. همان، ص191-192.

[3]. همان، ص194.

[4]. همان، ص195.

[5]. همان، ص199.

[6]. همان، ص208.

[7]. همان، ص199.

[8]. همان، ص209.

[9]. همان، ص202.

[10]. همان، ص206.

[11]. همان، ص214.

[12]. همان، ص214.

[13]. همان، ص215و 214.

[14]. همان، ص218.

[15]. همان، ص220.

[16]. همان، ص220.

[17]. همان، ص219.

[18]. همان، ص189.

[19]. همان، ص189.

[20]. همان، ص211.

[21]. همان، ص197.

[22]. همان، ص198.

[23]. همان، ص198.

[24]. همان، ص211.

[25]. همان، ص212.

[26]. همان، ص212.

[27]. همان، ص212.

[28]. همان.

[29]. عاملی، جمال الدین حسن بن زین الدین، معالم الدین و ملاذ المجتهدین (قسم الفقه)، محقق، مصحح، حکیم، سید منذر، ج 1، ص 74، ‌قم، مؤسسة الفقه للطباعة و النشر، چاپ اول، 1418ق.

[30]. همان.

[31]. همان.

[32]. همان.

[33]. همان.

[34]. همان.

[35]. همان.

[36]. همان.

[37]. همان. برای اطلاع بیشتر به کتاب «آداب تعلیم و تربیت در اسلام» ترجمه دکتر سید محمدباقر حجتی مراجعه فرمایید.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها