جستجوی پیشرفته
بازدید
174166
آخرین بروزرسانی: 1397/07/09
خلاصه پرسش
پدر واقعی حضرت ابراهیم کیست؟
پرسش
پدر واقعی حضرت ابراهیم کیست؟ آیا پدرش بت پرست بود؟ آیا هر پیامبری باید از نسل پاک باشد؟
پاسخ اجمالی

این پرسش از دو بخش تشکیل شده است:

 

1. درباره پدر حضرت ابراهیم

 

2. درباره تمام پیامبران

 

در موضوع پرسش اول دو دیدگاه وجود دارد.

 

1.عده ای از اهل سنت معتقدند پدر آن حضرت بت پرست و نام او نیز آزر بود.

 

2. گروهی دیگر از اهل سنت و همه شیعیان بر آنند که پدر و مادر و اجداد و جدات هیچ یک از پیامبران و از آن جمله پدر حضرت ابراهیم مشرک و بت پرست نبوده، بلکه همه آنان موحد و خداپرست بودند و نام پدر آن حضرت نیز تارخ بوده است.

 

در چهار آیه از قرآن از آزر تعبیر به أب شده است که بر اساس نشانه ها و شواهدی که در این جا به آن اشاره می کنیم روشن خواهد شد که، منظور از "أب" در این آیات پدر نبوده، بلکه عموی آن حضرت بوده است.بر اساس روایاتی که از پیامبر (ص) نقل شده است اجداد پیامبر (ص) تا حضرت آدم همه موحد بودند. پیامبر (ص) اسلام در این باره فرمود: دائماً از صلب های پاک به رحم های پاک انتقال پیدا می کردم. مطابق حدیث مذکور پدر حضرت ابراهیم نمی تواند مشرک باشد؛ از این رو معنای أب در این آیه ها در معنایی غیر از پدر (عمو یا پدر زن یا ...) باید حمل شود.

 

در آیه ای دیگر کلمه (أب- پدر) بر جد و عمو و پدر واقعى اطلاق شده؛ از این رو اگر گفته شود "آزر" که در قرآن از آن تعبیر به "أب" شده، منظور عموی پیامبر است، مطابق فرهنگ تعبیرات قرآن این تعبیر ادعای بدون دلیل نیست.

 

روایات ما پدر حقیقى ابراهیم (ع) را " تارخ" معرفى کرده و تورات نیز آن را تأیید نموده است‏. اما این که آیا هر پیامبری باید از نسل پاک باشد؟ در روایات از رسول خدا (ص) وارد شده: هیچ یک از پدران و مادران من، با زنا هم دیگر را ملاقات نکردند.

 

گرچه این روایت پیامبر اسلام (ص) و اجداد آن حضرت را شامل می شود، اما از آن جایی که ظاهراً ملاک و معیار طهارت والدین همه پیامبران یکی است؛ از این رو از باب تنقیح مناط این حکم را می توانیم به سایر پیامبران نیز سرایت دهیم.

 

پاسخ تفصیلی

این پرسش از دو بخش تشکیل شده است:

 

1. درباره پدر حضرت ابراهیم

 

2. درباره تمام پیامبران

 

در موضوع پرسش اول دو دیدگاه وجود دارد.

 

1. عده ای از اهل سنت معتقدند پدر آن حضرت بت پرست و نام او نیز آزر بود.

 

2. گروهی دیگر از اهل سنت و همه شیعیان بر آنند که پدر و مادر و اجداد و جدات هیچ یک از پیامبران و از آن جمله پدر حضرت ابراهیم مشرک و بت پرست نبوده، بلکه همه آنان موحد و خداپرست بودند و نام پدر آن حضرت نیز تارخ بوده است.

 

شاید سرچشمه این اختلاف آیاتی باشد که در این باره در قرآن وجود دارد؛ زیرا در قرآن از شخصی به نام آزر تعبیر به أب شده است که معمولاً (بدون قرینه) به معنای پدر استعمال می شود؛ از این رو لازم است این آیات را بیان نموده سپس با بررسی و تحلیل آنها به پاسخ سؤال بپردازیم.

 

در چهار آیه از قرآن از آزر تعبیر به أب شده است.

 

الف. "و استغفار ابراهیم براى پدرش [عمویش آزر]، فقط به خاطر وعده‏اى بود که به او داده بود (تا وى را به سوى ایمان جذب کند) امّا هنگامى که براى او روشن شد که وى دشمن خدا است، از او بیزارى جست به یقین، ابراهیم مهربان و بردبار بود".[1]

 

ب. " (به خاطر بیاورید) هنگامى را که ابراهیم به پدرش [عمویش‏] "آزر" گفت: "آیا بت هایى را معبودان خود انتخاب مى‏کنى؟! من، تو و قوم تو را در گمراهى آشکارى مى‏بینم".[2]

 

ج. " و به خاطر بیاور هنگامى را که ابراهیم به پدرش [عمویش آزر] و قومش گفت: «من از آن چه شما مى‏پرستید بیزارم‏".[3]

 

د. " جز آن سخن ابراهیم که به پدرش [عمویش آزر] گفت (و وعده داد) که براى تو آمرزش طلب مى‏کنم، و در عین حال در برابر خداوند براى تو مالک چیزى نیستم (و اختیارى ندارم)".[4]

 

در آیه اول خداوند پدر حضرت ابراهیم را دشمن خود معرفی می کند که ابراهیم از او برائت جسته است، و در آیه دوم از آن حضرت نقل شده که آزر را در گمراهی آشکار می بیند. در آیه سوم نیز آن حضرت می فرماید من از آن چه شما مى‏پرستید بیزارم‏. اما در آیه چهارم به آزر گفت (و وعده داد) که براى تو آمرزش طلب مى‏کنم، امّا با توجه به آیه اول که در همین موضوع است خداوند می فرماید: هنگامى که براى او روشن شد که وى دشمن خدا است، از او بیزارى جست.

 

منظور از أب

 

بر اساس نشانه ها و شواهدی که در ذیل بیان می کنیم روشن می شود که، منظور از "أب" در این آیات پدر نبوده، بلکه عموی آن حضرت بوده است.

 

روایاتی که از پیامبر (ص) از طریق شیعه و سنی نقل شده که اجداد پیامبر (ص) تا حضرت آدم همه موحد بودند.[5]

 

راویان شیعه و سنی نقل کرده اند که پیامبر (ص) فرمود: "لم أزل أنقل من أصلاب الطاهرین إلی أرحام المطهرات"؛ دائما از صلب های پاک به رحم های پاک انتقال پیدا می کردم. [6]

 

و در حدیثی دیگر فرمود: "لم یزل ینقلنى اللَّه من اصلاب الطاهرین الى ارحام المطهرات حتى اخرجنى فى عالمکم هذا لم یدنسنى بدنس الجاهلیة"؛ همواره خداوند مرا از صلب پدران پاک به رحم مادران پاک منتقل مى‏ساخت، و هرگز مرا به آلودگی هاى دوران جاهلیت آلوده نساخت. [7]

 

بدیهی است هنگامی که پیامبر اسلام از نسل حضرت اسماعیل و ابراهیم (ع) است به طور طبیعی پدر حضرت ابراهیم از اجداد پیامبر ما محسوب می شود که مطابق حدیث مذکور نمی تواند مشرک باشد؛ از این رو معنای أب در این آیه شریفه نمی تواند "پدر" باشد، بلکه به معنای دیگری که معمولاً عرب در آن معانی به کار می برد (عمو یا پدر زن یا ...) باید حمل شود.

 

2. خداوند در قرآن اسماعیل را با وجود این که عموی حضرت یعقوب است به عنوان پدر ایشان معرفی می کند: "آیا هنگامى که مرگ یعقوب فرا رسید، شما حاضر بودید؟! در آن هنگام که به فرزندان خود گفت: پس از من، چه چیز را مى‏پرستید؟ گفتند: خداى تو، و خداى پدرانت، ابراهیم و اسماعیل و اسحاق، خداوند یکتا را، و ما در برابر او تسلیم هستیم".[8]

 

در این آیه کلمه (أب- پدر) بر جد و عمو و پدر واقعى اطلاق شده؛ از این رو اگر گفته شود "آزر" که در قرآن از آن تعبیر به "أب" شده، منظور عموی پیامبر است، مطابق فرهنگ تعبیرات قرآن این تعبیر ادعای بدون دلیل نیست 3. پدر حقیقى ابراهیم (ع) شخص دیگرى غیر از آزر بوده است، اما قرآن از او اسم نبرده، بلکه روایات ما اسم او را "تارخ" معرفى کرده و تورات نیز آن را تأیید نموده است‏.[9] ام سلمه همسر گرامی پیامبر (ص) می گوید: از پیامبر (ص) شنیدم که فرمود: "...عدنان هوأد بن أدد بن الیسع بن الهمیسع بن سلامان بن نبت بن حمل بن قیدار بن إسماعیل بن إبراهیم (ع) بن تارخ بن تاخور بن ساروخ بن أرعواء بن فالغ بن عابر و هو هودع بن شالخ بن أرفخشد بن سام بن نوح (ع) بن لمک بن متوشلخ بن أخنوخ و یقال أخنوخ و هو إدریس بن یارد بن مهلائیل بن قینان بن أنوش بن شیث بن آدم (ع) أبی البشر".[10] بنابر این، پدر ابراهیم تارخ و آزر عموی او است.[11]

 

بی گمان مشرکان و بت پرستان دشمنان خداوند محسوب می شوند و بر هر مسلمانی واحب است که از دشمنان خدا برائت جوید نه این که نسبت به آنها ملاطفت و عطوفت به خرج دهد، از این رو می بینیم که ابراهیم بعد از آن که برایش روشن شد که عمویش دشمن خداوند است، از او برائت جست، خداوند از ابراهیم خلیل الله چنین نقل می کند: "فَلَمَّا تَبَیَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ"؛ امّا هنگامى که براى او روشن شد که وى دشمن خداست، از او بیزارى جست.[12]

 

اما این که آیا هر پیامبری باید از نسل پاک باشد؟

 

سیوطی در الدرالمنثور در ذیل آیه "لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ"،[13] می گوید: ابو نعیم در کتاب دلائل از ابن عباس روایت کرده است، رسول خدا (ص) فرموده: هیچ یک از پدران و مادران من، با زنا هم دیگر را ملاقات نکردند، و خداوند لا یزال مرا از پشت پدرانى پاک به رحم مادرانى پاک و رحم هایى مصفا و مهذب منتقل مى‏کرد، و هر کجا که از یک پدر فرزندانى وجود مى‏آمد، من به پشت آن فرزند منتقل مى‏شدم که از همه پاک تر و بهتر بود.[14]

 

گرچه این روایت پیامبر اسلام (ص) و اجداد آن حضرت را شامل می شود، اما از آن جایی که ظاهراً ملاک و معیار طهارت والدین همه پیامبران یکی است؛ از این رو از باب تنقیح مناط این حکم را می توانیم به سایر پیامبران نیز سرایت دهیم.

 

خلاصه آن که، تعداد زیادی از آیات، روایات وارده از طریق اهل سنت و شیعه، همچنین عقل و اجماع، بر طهارت روحی و موحد بودن والدین حضرت ابراهیم (ع) وجود دارد که ما در متن این نوشتار به آنها استناد کردیم.

 

به اعتقاد ما نه تنها شیعیان، بلکه بسیاری از برادران اهل سنت بر این باورند که پدر و مادر و اجداد همه پیامبران و حضرت ابراهیم (ع) تا حضرت آدم هیچ یک به شرک آلوده نشدند، آنان موحدانی خداپرست به شمار می رفتند و آنها نیز از طریق نکاح متولد شده اند.

 

 

[1] توبه، آیه 114.

[2] انعام، 74.

[3] زخرف، 26.

[4] ممتحنه، 4.

[5] آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القران، على عبدالبارى عطیة، ج 7، ص 388، ناشر دارالکتب العلمیه، چاپ بیروت، سال 1415 ق، چاپ اول‏؛ اندلسی، ابو حیان محمد بن یوسف، بن حیّان، تفسیر البحر المحیط فی التفسیر، ج 8، ص 439 البحر المحیط، سایت التفاسیر، http://www.altafsir.com (المکتبة الشاملة)؛ رازی، ابو عبد الله فخر الدین محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج 6، ص 337، ناشر دار احیاء التراث العربى، چاپ بیروت، سال 1420 ق، چاپ سوم‏ ؛ ابن عادل، تفسیر اللباب، ج7، ص9، سایت التفاسیر، http://www.altafsir.com (المکتبة الشاملة).

[6] آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القران، ج 7، ص 388؛ اندلسی، ابو حیان محمد بن یوسف، البحر المحیط فی التفسیر، ج 8، ص 439؛ رازی، ابو عبد الله فخر الدین محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج 6، ص 337؛ ابن عادل، تفسیر اللباب، ج 7، ص 9 و ... (جالب توجه این که آلوسی سخن فخر رازی را که می گوید این قول به شیعه اختصاص دارد، حمل بر کمی تتبع می داند).

[7] این روایت را بسیارى از مفسران شیعه و اهل تسنن مانند مرحوم طبرسى در مجمع البیان و نیشابورى در تفسیر غرائب القرآن و فخر رازى در تفسیر کبیر و آلوسى در تفسیر روح المعانى نقل کرده‏اند.

[8] سوره بقره، آیه 133.

[9] بیهقی، دلائل النبوة، ج 1، ص 103، سایت جامع الاحادیث، http://www.alsunnah.com (المکتبة الشاملة).

؛ بیهقی، شعب الإیمان، ج 3، ص 428، سایت جامع الحدیث، http://www.alsunnah.com (المکتبة الشاملة).

[10] طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الورى بأعلام الهدى، ص 6.

[11] کلینی، روضه کافى، ترجمه کمره‏اى، ج ‏2، ص 327، چاپ دار الکتب الاسلامیة، تهران، سال 1365 هـ ش.

[12] توبه، آیه 114.

[13] توبه، آیه 128؛ قطعاً، براى شما پیامبرى از خودتان آمد که بر او دشوار است شما در رنج بیفتید، به [هدایت‏] شما حریص، و نسبت به مؤمنان، دلسوز مهربان است.

[14] سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج 3، ص 294، ناشر کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، قم، 1404 هـ ق.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    791826 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    755914 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    679087 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    658379 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    648261 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    599809 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    579962 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    564670 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    564008 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    558550 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...